Photo 5

Faqja parë  Velekinca Natyra Gjilan Mergata Shqiptare Poezi Shqipë Gjuha Shqipe  Dardania Kosova ilirët Leka i Madhë Hundëzakët Deltar ilir Çamëria  Epiri Etrusket Arvanitët Pellazgët Pelasget Atlantis Atlantida Kafshët  Evolut Loja Shahut Contact Blog

  Gjuha shqipe
Gjuha shqipe është një gjuhë indo-evropiane  dhe ketë ka vërtetuar Franc Bopp gjuhëtar (1791-1867)    në 1854  .


Gjuha shqipe flitet në Shqipëri, Kosovë, Republikën e Maqedonisë, Serbinë jugore dhe nga shqiptarët etnikë në pjesë të tjera të Ballkanit jugor.

Gjuha shqipe flitet gjithashtu edhe përgjatë bregdetit lindor të Italisë dhe në Sicili, në jug të Greqisë si dhe në Gjermani, Suedi,
Shtetet e Bashkuara, Kanada, Ukrainë dhe Belgjikë.

Gjuha shqipe është nga gjuha ilire, një nga popujt më të vjetër  Evropës. Skipja / Shqipja është një ndër gjuhët moderne që përfaqëson një degë më vete në familjen e gjuhëve indoevropiane.

Dialektet e gjuhës shqipe
Gege
Toskë
labërisht
Çam
Aranit
arbërisht  etj.



Dy dialektet me te mëdha  janë  
1 .  dialekti  Gegë
2.   dialekti   Toskë


Shqiptimi i tingujve  te veçantë  te shqipes :

Shkronja Shqiptimi me  shembull ne gj. gjermaneShembulli
ç Tsch wie in Tsch eche hiç (nichts)
dh ähnlich dem stimmhaften engl. th wie in th is dh oma (Zimmer)
ë geschlossenes ö wie in m ö chte. Am Wortende als Schwa oft kaum hörbar. h ë (Mond)
gj wie J bei engl. J ohn gj ithë (alles)
ll hartes l wie im russischen ë aìïa oder im dicken Kölner 'l' fi ll im (Anfang)
nj wie    Lasa gn e njoh (kennen)
rr wie im Bayerischen ein stark gerolltes r rr ugë (Straße)
sh Sch wie  Schule shkollë (Schule)
th ähnlich dem stimmlosen engl. th wie in th ink th ikë (Messer)
xh stimmhaft Dsch wie in Dsch ungel ho xh a (Hodscha)
zh j wie in J ournal zh urmë (Lärm)
y ü wie in grün pyll (Wald)
 

Tabela Krahasimi mes dialektit Gegë  dhe dialektit Toskë

StandardToskisch /ToskëGegisch/GegërishtDeutsch

Shqipëri

Shqipëri

Shqypní

Albanien

një

një

nji / njâ

eine

nëntë

nëntë

nandë

neuen

është

është

asht / â

ist

bëj

bëj

baj

tun

emër

emër

êmën

Name

pjekuri

pjekuri

pjekuni

reif

gjendje

gjëndje

gjêndje

Lage, condition

zog

zok

zog

Vogel

mbret

mbret

mret/regj

König

për të punuar

për të punuar

me punue

zu arbeiten

rërë

rërë

ranë

Sand

qenë

qënë

kjênë / kânë

zu sein

baltë

llum

lloq

Matsch/Schlamm

cimbidh

mashë

danë

Bügel-eis

mundem

mundem

mûj

kann

vend

vënd

ven

Platz

dhelpër

dhelpër

skile

Fox



 


Ngjashmëritë e fjalëve te gjuhës gjermane dhe gjuhës shqipe :


Albanisch  Zotlehtkokedredhfluturimtrubulltnatetre
DeutschGottleichtKopfdrehFlugtrübtNacht drei
  

Albanisch  bregdurondruhemfusharelexonplasshoh
DeutschBergduldendrohenFeldAckerlesenplatzenschau


Albanisch buk/brumdenonflakshtatgostilland/vendrrotëshkop
DeutschBrotdienenFlammeGestaltGastLandRadStock

etj....................


Fjalët
 huazuara  përkohësishtë nga gjuha gjermane:

DeutschrückwärtsKoffersparenBlitzSchablonSchankspeise
Albanisch rikferckofershparitblicshabllonshankshpaiz
 



Përdorimi i panevojshëm i fjalëve  të
 huaja në gjuha e përditshme

_______________________________________________________________
Perisht           kismet                 bahçe        badihafgji
Shqip              fat /risk                kopsht      rrugaç      _______________________________________________________________

arab.               kajde                   bardak        hise
alb                  teka, parim          gotë           pjesë
________________________________________________________________

Grieche.         antik                    anti
Albanisch        i lasht                 kunder     
________________________________________________________________

Latein              avantazh              briket     bastion  
Alb/ Skip           përparsi               tulle        fortesë
_______________________________________________________________

italianisch          banderola                                  kavaler
Alb / shqip         flamura te vogel                         kalores       
_______________________________________________________________ 

Fr.                      makiazh                kaucion        brilant                  abonoj
shqip                   maske                 dorezon       shkelqyeshem       parapaguaj  
________________________________________________________________

turk.                      abej                       kazan                             aksham    begenis
alb/                      vella i madh           ene e madhe                  mbramje   pelqen
___________________________________________________________________

 ang                   story                         look           boycott            donacion
 shqip               
tregim /rrëfim            pamje       kundershtim    dhurat
____________________________________________________________________

skr                   zalli             berllog                derzhav       prezore    peçat
alb                   rera             mbeturina           shtet            dritare      vul 
________________________________________________________________







_______________________________________________________________

                                Thënie për gjuhën 
 “Gjuha është tepër e rëndësishme për t’ua lënë vetëm gjuhëtarëve” Heidegger 

“Gjuha Shqipe është i vetmi mjet i ndriçimit dhe i përparimit moral.

Ajo është një gjuhë e fuqishme dhe e bukur që duhet të jetë krenaria e folësve të saj
dhe një mjet i shenjtë për zhvillimin kulturor dhe intelektual të kombit të vjetër shqiptar”
Holger Pedersen 


“Kurrë nuk kemi të drejtë të quhemi komb i qytetëruar, sado që të mësojmë gjuhë të huaja,
sepse kombi nuk qytetërohet vetëm me mësimin e gjuhëve të huaja, por me mësimin e gjuhës së vet”
Filip Shiroka 


Gjuha është pasqyra më e qartë e një kombi dhe e kulturës së tij” Eqrem Çabej 

Shenjat e civilizimit të një populli janë: 
si kujdeset ai për drunjtë e tij,  
si kujdeset ai për fëmijët dhe pleqtë  
si sillet ai me gjuhën e tij. 


Por gjuha është më e rëndësishme. Është detyrë e tij që ta ruaj dhe
 ta kultivoj atë si vlerë kulturore dhe si tipar identiteti” 
Erwin Chargaff 

“Themelin e diturisë dhe të atdhetarisë e përbën gjuha shqipe” Mit’hat Frashëri 

Fjala e huaj në gjuhë është si dhia ndër dhen” N. Frashëri 

“Gjuha më e mirë se gjithçka tjetër jep shpesh dritën ose mjerimin e një kohe” I. Kadare 

Gjuha shqipe ka aq pasuri fjalësh e është e ardhshme e plot gjallëri e jetë, sa mund të përkthehen në të klasikët e çdo kombi, e çdo kohe” Gj. Fishta 


Gjuha letrare s’është vetëm thesari i kulturës sonë, por edhe mjet i fortë për mbrojtjen e etnisë shqiptare” I. Ajeti

“Gjuha është sendi më i çmueshëm i një populli dhe për popullin shqiptar është i vetmi thesar” E. Çabej 


Ka një mjet me anën e të cilit kërkimtari është në gjendje ta ndriçojë, deri-diku, muzgun e fillimeve të popullit shqiptar dhe të hyjë në kohën që shtrihet përtej dëshmive historike. Këtë mjet e jep gjuhësia” N. Jokl 


Larg gjuhës shqipe, larg të qenit shqiptar” Q. Murati 


Mbrojtja e gjuhës është detyrë dhe peng nderi për çdo shqiptar” Gj. Shkurtaj 


Viktimat e gjuhës janë më të shumta se ato të shpatës” S. Frashëri 
 

Gjuha ruhet atje ku shkruhet” Populli 


E mjera shqipe, ç’i punojnë e s’ka gjuhë të ankohet!” T. Zavalani 


Zot! Jepu shqiptarëve vullnet dhe logjikë që të flasin shqip të paktën kur janë në Shqipëri.
Se, siç kanë zënë disa, shpejt a vonë do ta bëjnë atdheun babiloni gjuhësh,
ku s’do ta marrë vesh qeni të zonë” N. Bulka 


Duke lexuar autorët që shkruajnë mirë, mësohesh të flasësh mirë” Volter 


Ai që e zotëron gjuhën e vet vlen më tepër se ai që pushton një qytet
” Një mendimtar i lashtë 
“Gjuha e keqe sjell shumë të këqija” Latine 

Gjuha është institucion mbi të gjitha institucionet” Heidegger 


Gjuha pasqyron një kombësi, ajo është pasqyra më e qartë e një kombësie dhe e kulturës së saj.
Shkalla e pasurisë dhe e pastërtisë së gjuhës është tregues i nivelit të kësaj kulture” E. Çabej

_______________________________________________________________



Dëshmia më e herëshme për ekzistencën e letërsisë shqipe është një thënie e shkruar nga prifti dominikan francez Brohariti, arqipeshkvi i Tivarit, më 1332, ai do thoshte ''Ndonëse arbërit kanë nji gjuhë krejtësisht të ndryshme nga latinishtja, prapëseprap ata përdorin shkronja latine në të gjitha librat''. Kjo tregon se gjuha shqipe përdorej gjerësisht dhe shkruhej me shkronja latine në fillim të shekullit 14.


- Gottfried Leibnitz - le ta lexojme Gotfrid Lajbnic

- Johan von Hahn- lexoni si shkruan Llalla: "Johani iu fut studimeve të gjuhës shqipe bashkë me të ndriturin gjuhëtarin shqiptar Kostandin Kristoforidhin.", a thua se e ka shok te ngushte (niveli intelektual?)

- Franz Bopp

- Gustav Meyer

- Norbert Jokl - lexohet Jokel

Më 14 deri 22 nëntor të vitit 1908 në qytetin e Manastirit u mbajt Kongresi i gjuhës shqipe. 

Gjuha shqipe
Flitet në:Shqipëri, Kosovë, Republika e Maqedonisë, Serbi, Mali i Zi, Greqi, Turqi, Itali, dhe vende të tjera ………
Vendi:Evropa Juglindore
Numri i Folësve:Mbi 11 milion në mbarë botën
Renditja:45
FamiljaIndoevropiane jo po  indo-ilire
Grupi:Shqip
Statusi Zyrtar
Gjuhë zyrtare e:Shqipërisë
Kosovës
Republika e Maqedonisë
Malit te Zi
Italise
Rregullohet nga:-
Kodet e gjuhës
ISO 639-1sq
ISO 639-2(B)sqi
SILALS, ALN, AAE, AAT
   

 

Photo

 Origjina

Problemi i origjnës së gjuhës shqipe është një nga problemet shumë të debatuara të shkencës gjuhësore. Ajo e ka burimin, pa dyshim, prej njerës nga gjuhët e lashta të Gadishullit të Ballkanit, ilirishtes ose trakishtes.

Në literaturën gjuhësore qarkullojnë dy teza themelore për origjinën e shqipes:
teza e origjinës ilire dhe
teza e origjinës traka. 

____________________________________________________________

Etimologjia është shkenca që merret me studimin e origjinës së fjalëve.


Etimologjitë në vazhdim e ilustrojnë lidhjen e shqipes me gjuhët indo-evropiane- indo-ilire

 (një yll që i paraprin fjalës tregon të pavërtetuarat,
fjala burimore indo-evropiane hipotetike,
e cila është e shkruar në ortografi tradicionale) :

  • pesë “five” (nga *pénkëe)
  • zjarr “fire” (nga *gëhermos)
  • natë “night” (nga *nokët-)
  • dhëndër “son-in-law” (nga *gem{schëa} ter-)
  • gjarpër “snake” (nga *sérpo{breve}n-)
  • bjer “bring!” (nga *bhere)
  • djeg “I burn” (nga *dhegëho)
  • kam “I have” (nga *kapmi)
  • pata “I had” (nga *pot-)
  • pjek “I roast” (nga *pekëo)
  • thom, thotë “I say, he says” (nga *k'emi, *k'et...

    _____________________________________________________________


    Përmbi za, që lëshon bylbyli,
    Gjuha shqipe m'shungullon,
    Përmbi erë, qi nep zymbyli,
    pa da zemrën ma ngushëllon.
    Gegë e toskë, malësi, jallia,
    jan nji komb, m'u da s'duron,
    fundë e majë nji asht Shqipnia,
    e nji gjuhë t'gjith na bashkon.

    _____________________________________________________________